در حال حاضر یکی از رایج ترین و موثرترین راه های درمان بیماری سرطان، شیمی درمانی و پرتو درمانی است. در درمان این بیماران متخصصان مختلفی شرکت دارند؛ هرچند نباید نقش پرستاران را نادیده گرفت.

پرستاران علاوه بر وظیفه ایجاد یک رابطه مهم با بیمار و مراقبت های حمایتی از وی و خانواده، در بررسی بیمار از نظر وجود عوارض طبی شیمی درمانی نیز نقش مهمی بازی می کنند که در این مقاله سعی بر آن است تا به تدابیر پرستاری صحیح به صورت فهرست وار اشاره شود.

بررسی خطر عفونت در ارتباط با تغییر در پاسخ ایمونولوژیک بدن

۱) بررسی بیمار از نظر وجود عفونت.

۲) درجه حرارت ۳/۳۸ درجه سانتی گراد و یا بالاتر و وجود لرز، تعریق، گرمی، درد، اریتم و اگزما در هر ناحیه ای از بدن گزارش شود.

۳) قبل از شروع درمان آنتی میکروبیال، کشت و آنتی بیوگرام از خلط، زخم، ادرار، مدفوع و خون گرفته شود.

 ۴) موازین اولیه در کاهش عفونت رعایت شود.

۵) هر روز محل های وریدی از نظر عفونت هر روز کنترل شود.

۶) از تزریقات عضلانی خودداری شود.

۷) از سنداژ ادراری اجتناب شود. در صورتی که نیاز باشد، رعایت نکات آسپتیک ضروری است.

۸) به بیمار و خانواده در مورد تجویز عوامل محرک خون ساز آموزش داده شد.

تغییر در مخاط دهان

۱) روزانه حفره دهان بیمار بررسی شود.

۲) به بیمار آموزش داده شود تا هرگونه سوزش، درد، قرمزی در دهان و بلع همراه با درد و یا عدم تحمل غذاهای داغ را گزارش کند.

۳) بیمار به رعایت بهداشت دهان تشویق و کمک شود.

آلوپسی

۱) با بیمار و خانواده اش در مورد ریزش مو و رشد مجدد موها صحبت شود.

۲) تاثیر ریزش مو بر تغییر در تصویر ذهنی و همچنین بر ارتباط فردی و جنسی بیمار بررسی شود.

۳) با دادن توصیه های لازم، می توان از ریزش مو جلوگیری کرد یا آن را کاهش داد.

۴) به بیمار کمک نمایید تا از صدمه به سر جلوگیری کند.

۵) برقراری روش هایی برای کمک به بیمار تا بتواند ریزش موی خود را بپذیرد.

تغییر در وضعیت تغذیه (دریافت کمتر از حد نیاز در رابطه با تهوع و استفراغ)

۱) برنامه غذایی بیمار قبل و بعد از شیمی درمانی برحسب تحمل و سلیقه وی تنظیم شود.

۲) از ایجاد سرو صدا، بوهای ناخوشایند و نور شدید در محیط جلوگیری شود.

۳) قبل، حین و بعد از شیمی درمانی از روش های تجسم هدایت شده و آرام سازی استفاده شود.

۴) داروهای ضداستفراغ و ضد درد، کورتیکواسترویید، قبل و بعد از شیمی درمانی طبق دستور تجویز شوند.

۵) از دریافت کافی مایعات در قبل، حین و بعد از شیمی درمانی توسط بیمار اطمینان حاصل کرده و کنترل مایعات خورده شده و دفع شده را انجام دهد.

۶) بیمار را به شستشوی مکرر دهان تشویق کنید.

۷) در صورت لزوم، ضددرد تجویز کنید.

۸) عوامل موثر دیگر مانند یبوست، تحریک مخاط دستگاه گوارش، عدم تعادل الکترولیتی، پرتو درمانی، داروها و متاستاز به سیستم عصبی مرکزی را که می تواند باعث تهوع و استفراغ در بیمار شود، بررسی کنید.

 تغییر در وضعیت تغذیه (دریافت کمتر از حد نیاز در رابطه با بی اشتهایی و کاشکسی و یا سوءتغذیه) 

۱) بیمار به مصرف مایعات تشویق شود، ولی همراه با غذا مایعات کمتری بنوشد.

۲) غذا با حجم کم، مکرر داده شود.

۳) در موقع صرف غذا، محیطی آرام و شاد برای بیمار فراهم کنید.

۴) چنانچه بیمار تمایل دارد، می تواند غذای سرد شده بخورد.

۵) می توان از مکمل های غذایی با پروتئین بالا در بین وعده های غذایی استفاده کرد.

۶) سعی شود بیمار تا حد تحمل فعالیت و ورزش کند.

۷) سعی شود با تشویق بیمار به بیان ترس و نگرانی های خود، اضطراب را در وی کاهش داد.

۸) بیمار طی خوردن غذا در وضعیت مناسبی قرار گیرد.

 غم و اندوه در رابطه با از بین رفتن انتظارات و تغییر در ایفای نقش

۱) بیمار را تشویق کنید تا ترس و نگرانی های خود را بیان کند.

۲) وی را تشویق کنید تا در مورد تصمیمات درمان و مراقبت ها مشارکت کند.

۳) تعداد دفعات ملاقات افراد خانواده با بیمار را افزایش دهید تا ارتباط آنها حفظ و برقرار باشد.

۴) تا حد امکان اجازه دهید بیماران احساسات منفی خود را ابراز کنند.

۵) به بیمار فرصت داده شود تا بتواند با گریه کردن، غم و اندوه خود را بروز دهد.

۶) با افراد حرفه ای جهت تعدیل غم و اندوه مشورت شود.

۷) به بیمار و خانواده فرصت داده شود تا در یک جو راحت، غم و اندوه خود را بروز دهند. 

 درد و ناراحتی و غم و اندوه

۱) درد و خصوصیات ناراحتی مانند محل، کیفیت، دفعات و مدت زمان درد بررسی شود.

۲) به بیمار اطمینان دهید که از درد وی آگاه بوده و به وی در رفع درد کمک خواهید کرد.

۳) عوامل موثر بر درد مانند خستگی، ترس و عصبانیت را در بیمار بررسی کنید.

۶) چنانچه باید تدابیر درد تغییر کند، بهتر است با پزشک و تیم مراقبتی همکاری داشته باشید.

۷) بیمار را به استفاده از روش های تسکین درد که قبلا استفاده می کرده و موثر بوده، تشویق کنید.

۸) استفاده از روش های جدید تسکین درد، آرام سازی و تحریک پوستی را آموزش دهید.

 

نویسنده:‌ رفعت شکویی، کارشناس پرستاری

هفته نامه سپید ( www.salamatiran.com ) 

aftabir.com